A soft, mildly sweet vegetable for bhaji, dal and curry, with good demand in summer. Fully ripe fruits can be dried into a natural loofah sponge.भाजी, आमटी व रश्श्यासाठी मऊ, किंचित गोडसर भाजी; उन्हाळ्यात चांगली मागणी. पूर्ण पिकलेली फळे वाळवून नैसर्गिक स्पंज (लूफा) बनवता येतो.भाजी, दाल और रसेदार सब्ज़ी के लिए मुलायम, हल्की मीठी सब्ज़ी; गर्मी में अच्छी माँग। पूरी पकी फलियों को सुखाकर प्राकृतिक लूफ़ा स्पंज बनाया जा सकता है।
Plough 2–3 times to a fine, loose soil. Mix in 8–10 tonnes of well-rotted farmyard manure (FYM) per acre. Make raised beds or ridges so extra water drains away.2–3 वेळा नांगरट करून माती भुसभुशीत करा. एकरी 8–10 टन चांगले कुजलेले शेणखत मिसळा. जादा पाणी निघून जाण्यासाठी गादीवाफे किंवा सरी-वरंबे करा.2–3 बार जुताई कर मिट्टी भुरभुरी बनाएँ। प्रति एकड़ 8–10 टन अच्छी सड़ी गोबर की खाद मिलाएँ। अतिरिक्त पानी निकलने के लिए ऊँची क्यारियाँ या मेड़-नालियाँ बनाएँ।
Soak seeds in clean water for 12 hours, then drain and dry in shade for 20 minutes before sowing. This gives faster, even sprouting. For extra protection against root rot, treat seed with Trichoderma (ask at your agri-input shop).बिया स्वच्छ पाण्यात 12 तास भिजवा, नंतर पाणी काढून सावलीत 20 मिनिटे सुकवा व मग पेरा. यामुळे उगवण जलद व सारखी होते. मुळकुजीपासून संरक्षणासाठी बियाण्यास ट्रायकोडर्मा लावा (कृषी सेवा केंद्रात विचारा).बीज को साफ़ पानी में 12 घंटे भिगोएँ, फिर पानी निकालकर छाया में 20 मिनट सुखाएँ और तब बोएँ। इससे अंकुरण तेज़ और एक-सा होता है। जड़ गलन से बचाव के लिए बीज को ट्राइकोडर्मा से उपचारित करें (कृषि सेवा केंद्र से पूछें)।
Make pits or hills 200 cm between rows and 60–75 cm between plants. Put 2–3 seeds in each spot, 2–3 cm deep, cover with soil and water gently.ओळींमध्ये 200 सेमी व रोपांमध्ये 60–75 सेमी अंतरावर खड्डे/आळी करा. प्रत्येक जागी 2–3 बिया 2–3 सेमी खोल टाका, माती झाका व हळुवार पाणी द्या.कतारों के बीच 200 सेमी और पौधों के बीच 60–75 सेमी की दूरी पर गड्ढे/थाले बनाएँ। हर जगह 2–3 बीज 2–3 सेमी गहरे डालें, मिट्टी से ढकें और धीरे से पानी दें।
Keep soil moist, not soggy. Seeds sprout in 5–8 days. Fill any gaps with fresh seed within a week. At 2–3 true leaves, keep only the strongest seedling in each spot.माती ओलसर ठेवा, चिखल नको. बिया 5–8 दिवसांत उगवतात. आठवडाभरात रिकाम्या जागी नवे बी टाका. 2–3 पाने आल्यावर प्रत्येक जागी फक्त सर्वात जोमदार रोप ठेवा.मिट्टी नम रखें, कीचड़ नहीं। बीज 5–8 दिन में अंकुरित होते हैं। एक सप्ताह में खाली जगह पर नया बीज डालें। 2–3 पत्ते आने पर हर जगह सिर्फ़ सबसे मज़बूत पौधा रखें।
Weed at about 20 and 40 days and earth up lightly around the base. Compost or FYM at planting; light top-dressing at 25 days and again at flowering.सुमारे 20 व 40 दिवसांनी खुरपणी करा व बुडाशी हलकी भर द्या. लागवडीवेळी कंपोस्ट/शेणखत; 25 दिवसांनी व फुलोऱ्यावेळी हलकी खत मात्रा द्या.लगभग 20 और 40 दिन पर निराई करें और जड़ के पास हल्की मिट्टी चढ़ाएँ। बुवाई के समय कम्पोस्ट/गोबर की खाद; 25 दिन पर और फूल आने पर हल्की टॉप-ड्रेसिंग दें।
When vines start to run (2–3 weeks after sprouting), put up a trellis, net or bamboo stakes. Train vines upward so fruits hang straight, stay clean and get fewer diseases.वेल पसरायला लागल्यावर (उगवणीनंतर 2–3 आठवड्यांनी) मांडव, जाळी किंवा बांबूचा आधार द्या. वेल वर चढवा; फळे सरळ, स्वच्छ राहतात व रोग कमी होतात.बेल फैलना शुरू करे (अंकुरण के 2–3 सप्ताह बाद) तो मचान, जाली या बाँस का सहारा लगाएँ। बेल को ऊपर चढ़ाएँ; फल सीधे, साफ़ रहते हैं और रोग कम लगते हैं।
Look under leaves for insects and spots. Acting early is easy and cheap. See 'Problems & easy fixes' below.पानांखाली किडे व डाग तपासा. लवकर उपाय केल्यास ते सोपे व स्वस्त पडतात. खाली 'समस्या व सोपे उपाय' पाहा.पत्तियों के नीचे कीट और धब्बे देखें। जल्दी उपाय करना आसान और सस्ता होता है। नीचे 'समस्याएँ व आसान उपाय' देखें।
From about day 50. Cut with the stalk every 2–3 days in the morning. Keep in shade after harvest and do not stack heavily.सुमारे 50 व्या दिवसापासून. सकाळी देठासह दर 2–3 दिवसांनी तोडा. तोडणीनंतर सावलीत ठेवा व एकावर एक जड रचू नका.लगभग 50 वें दिन से। सुबह डंठल सहित हर 2–3 दिन में तोड़ें। तुड़ाई के बाद छाया में रखें और भारी ढेर न लगाएँ।
Water every 3–4 days. Steady moisture is important at flowering and fruit setting.दर 3–4 दिवसांनी पाणी द्या. फुलोरा व फळधारणेच्या काळात ओलावा सतत हवा.हर 3–4 दिन में पानी दें। फूल आने और फल लगने के समय लगातार नमी ज़रूरी है।
Compost or FYM at planting; light top-dressing at 25 days and again at flowering.लागवडीवेळी कंपोस्ट/शेणखत; 25 दिवसांनी व फुलोऱ्यावेळी हलकी खत मात्रा द्या.बुवाई के समय कम्पोस्ट/गोबर की खाद; 25 दिन पर और फूल आने पर हल्की टॉप-ड्रेसिंग दें।
Fruits rot from inside, show small puncture marks, have maggots inside and drop early.फळे आतून सडतात, लहान छिद्रे दिसतात, आत अळ्या असतात व फळे गळतात.फल अंदर से सड़ते हैं, छोटे छेद दिखते हैं, अंदर सूँडी होती है और फल गिर जाते हैं।
Collect and bury fallen or damaged fruits; set cue-lure (pheromone) traps; cover young fruits with paper bags.गळलेली व खराब फळे गोळा करून पुरा; फळमाशीचे (क्यू-ल्यूर) सापळे लावा; कोवळी फळे कागदी पिशवीने झाका.गिरे व खराब फल इकट्ठा कर गाड़ दें; फल मक्खी (क्यू-ल्योर) फेरोमोन ट्रैप लगाएँ; छोटे फलों को कागज़ की थैली से ढकें।
Shiny orange-red beetles chew holes in young leaves and flowers, mostly on seedlings.चमकदार नारिंगी-लाल भुंगे कोवळ्या पानांना व फुलांना छिद्रे पाडतात; रोपावस्थेत जास्त त्रास.चमकीले नारंगी-लाल भृंग कोमल पत्तियों व फूलों में छेद करते हैं; पौध अवस्था में ज़्यादा नुकसान।
Hand-pick in the early morning; spray neem oil; cover seedlings with a light net until 3–4 leaves.सकाळी लवकर हाताने वेचून नष्ट करा; कडुनिंब तेल फवारा; रोपे 3–4 पानांची होईपर्यंत हलक्या जाळीने झाका.सुबह जल्दी हाथ से चुनकर नष्ट करें; नीम तेल छिड़कें; पौधों को 3–4 पत्तों तक हल्की जाली से ढकें।
White powdery coating on leaves; leaves slowly dry up.पानांवर पांढरी भुकटीसारखी बुरशी; पाने हळूहळू वाळतात.पत्तियों पर सफ़ेद चूर्ण जैसी परत; पत्ते धीरे-धीरे सूख जाते हैं।
Spray diluted buttermilk (1 part in 10 parts water) or a label-approved sulphur product; thin crowded plants.ताक 1:10 पाण्यात मिसळून फवारा किंवा लेबलनुसार गंधकयुक्त औषध वापरा; दाटी झालेली रोपे विरळ करा.छाछ (1 भाग छाछ + 10 भाग पानी) का छिड़काव करें या लेबल के अनुसार सल्फर वाला उत्पाद दें; घने पौधे विरल करें।
Cut with the stalk every 2–3 days in the morning. Keep in shade after harvest and do not stack heavily.सकाळी देठासह दर 2–3 दिवसांनी तोडा. तोडणीनंतर सावलीत ठेवा व एकावर एक जड रचू नका.सुबह डंठल सहित हर 2–3 दिन में तोड़ें। तुड़ाई के बाद छाया में रखें और भारी ढेर न लगाएँ।
Grow on a trellis so fruits hang straight and stay clean. Smooth, clean fruits fetch better prices.मांडवावर वेल चढवा; फळे सरळ व स्वच्छ राहतात. स्वच्छ, गुळगुळीत फळांना चांगला भाव मिळतो.मचान पर बेल चढ़ाएँ ताकि फल सीधे और साफ़ रहें। साफ़, चिकने फलों का भाव अच्छा मिलता है।
Pick tender fruits every 2–3 days. A fruit left to mature slows the whole plant.कोवळी फळे दर 2–3 दिवसांनी तोडा. एक फळ पिकत ठेवल्यास संपूर्ण झाडाची वाढ मंदावते.कोमल फल हर 2–3 दिन में तोड़ें। एक फल को पकने देने से पूरे पौधे की बढ़त धीमी हो जाती है।
Soak seeds for 12 hours for quick sprouting. The seed coat is hard.लवकर उगवणीसाठी बिया 12 तास भिजवा. बियांचे आवरण कठीण असते.जल्दी अंकुरण के लिए बीज 12 घंटे भिगोएँ। बीज का छिलका सख्त होता है।
Letting fruits grow too big: they become fibrous and sell poorly.फळे खूप मोठी होऊ देणे: ती तंतुमय होतात व कमी भावाने जातात.फल बहुत बड़े होने देना: वे रेशेदार हो जाते हैं और कम भाव मिलता है।
Watering the leaves in the evening: it invites mildew.संध्याकाळी पानांवर पाणी देणे: भुरी/केवडा रोगाला निमंत्रण.शाम को पत्तियों पर पानी देना: इससे फफूँद रोग लगता है।
Use a 20-litre grow bag or larger, 1 plant, with a sturdy trellis or terrace railing to climb.20 लिटरची किंवा मोठी ग्रो-बॅग, 1 रोप आणि चढण्यासाठी मजबूत मांडव/गच्चीचे कठडे.20 लीटर या बड़ा ग्रो-बैग, 1 पौधा, और चढ़ने के लिए मज़बूत मचान/छत की रेलिंग।