Used in almost every dish as a garnish, chutney and masala. It sells daily in every market, grows fast and needs little space, so it is a quick-return crop.जवळजवळ प्रत्येक पदार्थात सजावट, चटणी व मसाल्यासाठी वापर. रोज बाजारात विकली जाते, झटपट येते व कमी जागा लागते; त्यामुळे लवकर परतावा देणारे पीक.लगभग हर व्यंजन में गार्निश, चटनी और मसाले के लिए उपयोग। रोज़ हर बाज़ार में बिकती है, जल्दी तैयार होती है और कम जगह लेती है; इसलिए जल्दी लाभ देने वाली फसल।
Plough 2–3 times to a fine, loose soil. Mix in 8–10 tonnes of well-rotted farmyard manure (FYM) per acre. Make raised beds or ridges so extra water drains away.2–3 वेळा नांगरट करून माती भुसभुशीत करा. एकरी 8–10 टन चांगले कुजलेले शेणखत मिसळा. जादा पाणी निघून जाण्यासाठी गादीवाफे किंवा सरी-वरंबे करा.2–3 बार जुताई कर मिट्टी भुरभुरी बनाएँ। प्रति एकड़ 8–10 टन अच्छी सड़ी गोबर की खाद मिलाएँ। अतिरिक्त पानी निकलने के लिए ऊँची क्यारियाँ या मेड़-नालियाँ बनाएँ।
Soak seeds in clean water for 12 hours, then drain and dry in shade for 20 minutes before sowing. This gives faster, even sprouting. For extra protection against root rot, treat seed with Trichoderma (ask at your agri-input shop).बिया स्वच्छ पाण्यात 12 तास भिजवा, नंतर पाणी काढून सावलीत 20 मिनिटे सुकवा व मग पेरा. यामुळे उगवण जलद व सारखी होते. मुळकुजीपासून संरक्षणासाठी बियाण्यास ट्रायकोडर्मा लावा (कृषी सेवा केंद्रात विचारा).बीज को साफ़ पानी में 12 घंटे भिगोएँ, फिर पानी निकालकर छाया में 20 मिनट सुखाएँ और तब बोएँ। इससे अंकुरण तेज़ और एक-सा होता है। जड़ गलन से बचाव के लिए बीज को ट्राइकोडर्मा से उपचारित करें (कृषि सेवा केंद्र से पूछें)।
Make lines 15–20 cm apart and sow seeds 1–2 cm deep, about 3–5 cm apart in the line. Cover lightly with soil and water gently.15–20 सेमी अंतराच्या ओळी करा व बिया 1–2 सेमी खोल, ओळीत सुमारे 3–5 सेमी अंतरावर पेरा. हलकी माती झाका व हळुवार पाणी द्या.15–20 सेमी की दूरी पर कतारें बनाएँ और बीज 1–2 सेमी गहरे, कतार में लगभग 3–5 सेमी की दूरी पर बोएँ। हल्की मिट्टी से ढकें और धीरे से पानी दें।
Keep soil moist, not soggy. Seeds sprout in 7–12 days. Fill any gaps with fresh seed within a week. At 2–3 true leaves, thin to one plant every 3–5 cm.माती ओलसर ठेवा, चिखल नको. बिया 7–12 दिवसांत उगवतात. आठवडाभरात रिकाम्या जागी नवे बी टाका. 2–3 पाने आल्यावर दर 3–5 सेमीवर एक रोप ठेवून विरळणी करा.मिट्टी नम रखें, कीचड़ नहीं। बीज 7–12 दिन में अंकुरित होते हैं। एक सप्ताह में खाली जगह पर नया बीज डालें। 2–3 पत्ते आने पर हर 3–5 सेमी पर एक पौधा रखकर विरलन करें।
Weed by hand at about 15 and 30 days, working shallowly so roots are not disturbed. FYM at land preparation. If leaves look pale after 2 weeks, give a little nitrogen (urea or liquid compost) once.सुमारे 15 व 30 दिवसांनी हाताने खुरपणी करा; मुळांना धक्का लागू नये म्हणून उथळ खुरपा. जमीन तयार करताना शेणखत. 2 आठवड्यांनी पाने फिकट दिसल्यास एकदा थोडे नत्र (युरिया किंवा द्रव कंपोस्ट) द्या.लगभग 15 और 30 दिन पर हाथ से निराई करें; जड़ें न हिलें इसलिए उथली निराई करें। खेत तैयार करते समय गोबर की खाद। 2 सप्ताह बाद पत्ते पीले दिखें तो एक बार थोड़ी नाइट्रोजन (यूरिया या तरल कंपोस्ट) दें।
Look under leaves for insects and spots. Acting early is easy and cheap. See 'Problems & easy fixes' below.पानांखाली किडे व डाग तपासा. लवकर उपाय केल्यास ते सोपे व स्वस्त पडतात. खाली 'समस्या व सोपे उपाय' पाहा.पत्तियों के नीचे कीट और धब्बे देखें। जल्दी उपाय करना आसान और सस्ता होता है। नीचे 'समस्याएँ व आसान उपाय' देखें।
From about day 30. Pull the whole plant with its roots or cut 3–4 cm above the ground. Wash off the soil, tie into bunches and keep them cool and damp so they stay fresh for the market.सुमारे 30 व्या दिवसापासून. संपूर्ण रोप मुळासह उपटा किंवा जमिनीपासून 3–4 सेमी वर कापा. माती धुवा, जुड्या बांधा व बाजारासाठी ताजी राहावी म्हणून थंड व ओलसर ठेवा.लगभग 30 वें दिन से। पूरा पौधा जड़ सहित उखाड़ें या जमीन से 3–4 सेमी ऊपर काटें। मिट्टी धोएँ, गड्डियाँ बाँधें और बाज़ार के लिए ताज़ा रखने को ठंडा और नम रखें।
Light watering every 2–3 days with a fine spray. Keep the topsoil just moist; it must never dry out while seeds are sprouting.दर 2–3 दिवसांनी बारीक फवाऱ्याने हलके पाणी द्या. वरची माती फक्त ओलसर ठेवा; उगवण होईपर्यंत ती कोरडी पडू देऊ नका.हर 2–3 दिन में बारीक फुहार से हल्का पानी दें। ऊपरी मिट्टी बस नम रखें; अंकुरण होने तक वह सूखनी नहीं चाहिए।
FYM at land preparation. If leaves look pale after 2 weeks, give a little nitrogen (urea or liquid compost) once.जमीन तयार करताना शेणखत. 2 आठवड्यांनी पाने फिकट दिसल्यास एकदा थोडे नत्र (युरिया किंवा द्रव कंपोस्ट) द्या.खेत तैयार करते समय गोबर की खाद। 2 सप्ताह बाद पत्ते पीले दिखें तो एक बार थोड़ी नाइट्रोजन (यूरिया या तरल कंपोस्ट) दें।
Tiny green or black insects clustered under leaves and on tender tips; leaves curl and turn sticky.पानांखाली व कोवळ्या शेंड्यांवर लहान हिरवे/काळे किडे; पाने कुरळी होऊन चिकट होतात.पत्तियों के नीचे व कोमल सिरों पर छोटे हरे/काले कीट; पत्तियाँ मुड़कर चिपचिपी हो जाती हैं।
Spray neem oil or soapy water; hang yellow sticky traps; spare ladybird beetles (they eat aphids).कडुनिंब तेल किंवा साबणाचे पाणी फवारा; पिवळे चिकट सापळे लावा; ढालकिडे (लेडीबर्ड) जपा, ते मावा खातात.नीम तेल या साबुन के घोल का छिड़काव करें; पीले चिपचिपे ट्रैप लगाएँ; लेडीबर्ड भृंग को बचाएँ, ये माहू खाते हैं।
White powdery coating on leaves; leaves slowly dry up.पानांवर पांढरी भुकटीसारखी बुरशी; पाने हळूहळू वाळतात.पत्तियों पर सफ़ेद चूर्ण जैसी परत; पत्ते धीरे-धीरे सूख जाते हैं।
Spray diluted buttermilk (1 part in 10 parts water) or a label-approved sulphur product; thin crowded plants.ताक 1:10 पाण्यात मिसळून फवारा किंवा लेबलनुसार गंधकयुक्त औषध वापरा; दाटी झालेली रोपे विरळ करा.छाछ (1 भाग छाछ + 10 भाग पानी) का छिड़काव करें या लेबल के अनुसार सल्फर वाला उत्पाद दें; घने पौधे विरल करें।
Plant shoots up a flower stalk early; leaves turn small and bitter. Caused by heat and long days.झाड लवकर फुलोऱ्यावर येते; पाने लहान व कडू होतात. उष्णता व मोठ्या दिवसांमुळे होते.पौधा जल्दी फूल का डंठल निकाल देता है; पत्ते छोटे व कड़वे हो जाते हैं। गर्मी व लंबे दिनों से होता है।
Sow in the cool season, give light shade in hot weather, keep soil moist and harvest early.थंड हंगामात पेरा, उष्ण हवामानात हलकी सावली द्या, माती ओलसर ठेवा व लवकर कापणी करा.ठंडे मौसम में बोएँ, गर्मी में हल्की छाया दें, मिट्टी नम रखें और जल्दी कटाई करें।
Pull the whole plant with its roots or cut 3–4 cm above the ground. Wash off the soil, tie into bunches and keep them cool and damp so they stay fresh for the market.संपूर्ण रोप मुळासह उपटा किंवा जमिनीपासून 3–4 सेमी वर कापा. माती धुवा, जुड्या बांधा व बाजारासाठी ताजी राहावी म्हणून थंड व ओलसर ठेवा.पूरा पौधा जड़ सहित उखाड़ें या जमीन से 3–4 सेमी ऊपर काटें। मिट्टी धोएँ, गड्डियाँ बाँधें और बाज़ार के लिए ताज़ा रखने को ठंडा और नम रखें।
Coriander seed is two halves joined together. Rub it gently between your palms or under a wooden block to split it before sowing. Whole seed sprouts slowly and unevenly.धणे म्हणजे दोन भाग जोडलेले असतात. पेरणीपूर्वी तळहातांमध्ये किंवा लाकडी ठोकळ्याखाली हलके चोळून दोन भाग करा. अख्खे धणे उशिरा व असमान उगवतात.धनिये का बीज दो हिस्सों से जुड़ा होता है। बुवाई से पहले हथेलियों के बीच या लकड़ी के टुकड़े के नीचे हल्के से रगड़कर दो भाग कर लें। साबुत बीज देर से और असमान उगता है।
Sow every 10–15 days in small patches so you always have fresh leaves to cut or sell.ताजी पाने सतत मिळावीत म्हणून दर 10–15 दिवसांनी लहान वाफ्यात पेरणी करा.ताज़े पत्ते हमेशा मिलते रहें इसलिए हर 10–15 दिन में छोटी क्यारियों में बुवाई करें।
Coriander likes cool weather. In the hot months give light shade, otherwise it flowers early and the leaves turn small and bitter.कोथिंबीरीला थंड हवामान आवडते. उष्ण महिन्यांत हलकी सावली द्या, नाहीतर लवकर फुलोरा येऊन पाने लहान व कडू होतात.धनिया ठंडा मौसम पसंद करता है। गर्मी के महीनों में हल्की छाया दें, नहीं तो जल्दी फूल आकर पत्ते छोटे और कड़वे हो जाते हैं।
Sowing whole seed too deep or too thick: patchy, weak plants.अख्खे धणे खोल किंवा दाट पेरणे: विरळ व कमकुवत रोपे.साबुत बीज गहरा या घना बोना: असमान और कमज़ोर पौधे।
Waiting too long to cut: stems turn tough and the plant runs to flower.कापणीला उशीर: देठ कडक होतात व झाड फुलोऱ्यावर जाते.कटाई में देरी: डंठल सख्त हो जाते हैं और पौधा फूल पर चला जाता है।
Perfect for pots. Use a wide 10–12 inch pot or tray, scatter split seed thinly, cover with 1 cm of soil and keep it in bright light with a little shade at noon. Ready to cut in 5–6 weeks.कुंड्यांसाठी उत्तम. 10–12 इंची रुंद कुंडी/ट्रे घ्या, फोडलेले धणे विरळ टाका, 1 सेमी माती झाका व चांगल्या प्रकाशात ठेवा; दुपारी थोडी सावली द्या. 5–6 आठवड्यांत कापणी.गमलों के लिए बढ़िया। 10–12 इंच का चौड़ा गमला/ट्रे लें, फोड़े हुए बीज विरल बिखेरें, 1 सेमी मिट्टी से ढकें और अच्छी रोशनी में रखें; दोपहर में थोड़ी छाया दें। 5–6 सप्ताह में कटाई।