VerdisGrow India
Scanned from the seed packबियाण्याच्या पाकिटावरून स्कॅन केलेबीज के पैकेट से स्कैन किया

Bitter gourd (Karela)कारलेकरेला

Momordica charantia
Bitter gourd (Karela)कारलेकरेला
Good market price and steady demand: a favourite health vegetableबाजारात चांगला भाव व सतत मागणी: आरोग्यदायी भाजीबाज़ार में अच्छा भाव और लगातार माँग: सेहतमंद सब्ज़ी

Why grow it?हे पीक का घ्यावे?यह फसल क्यों उगाएँ?

In steady demand for sabzi, stuffed karela and juice, and popularly valued as a health vegetable. It usually fetches a higher price than most other gourds.भाजी, भरलेले कारले व रसासाठी सतत मागणी; आरोग्यदायी भाजी म्हणून लोकप्रिय. इतर वेलवर्गीय भाज्यांपेक्षा सहसा चांगला भाव.सब्ज़ी, भरवाँ करेला और जूस के लिए लगातार माँग; सेहतमंद सब्ज़ी के रूप में लोकप्रिय। आमतौर पर अन्य बेलवाली सब्ज़ियों से बेहतर भाव मिलता है।

Did you know?तुम्हाला माहीत आहे का?क्या आप जानते हैं?
A fully ripe karela turns orange and splits open to show bright red, sweet seed coverings that birds love.पूर्ण पिकलेले कारले केशरी होऊन फुटते व आत चमकदार लाल, गोड आवरण असलेल्या बिया दिसतात; पक्ष्यांना त्या आवडतात.पूरा पका करेला नारंगी होकर फट जाता है और अंदर चमकीले लाल, मीठे आवरण वाले बीज दिखते हैं; पक्षियों को ये पसंद हैं।

At a glanceएका नजरेतएक नज़र में

Best sowing timeपेरणीची योग्य वेळबुवाई का सही समय
Feb–Mar · Jun–Julफेब्रु–मार्च · जून–जुलैफ़र–मार्च · जून–जुल
Sprouts inउगवणअंकुरण
7–10 days7–10 दिवस7–10 दिन
First pickingपहिली तोडणीपहली तुड़ाई
55–65 days55–65 दिवस55–65 दिन
Care levelकाळजीची पातळीदेखभाल स्तर
Mediumमध्यममध्यम
Ideal temperatureयोग्य तापमानउपयुक्त तापमान
24–35 °C24–35 °से24–35 °से
Sunlightसूर्यप्रकाशधूप
Full sun (6–8 hours)पूर्ण ऊन (6–8 तास)पूरी धूप (6–8 घंटे)
Soilमातीमिट्टी
Well-drained loam rich in compostकंपोस्ट/शेणखताने समृद्ध, चांगला निचरा होणारी पोयटा मातीखाद से भरपूर, अच्छे जल निकास वाली दोमट मिट्टी
Soil pHमातीचा सामू (pH)मिट्टी का pH
6.0–7.06.0–7.06.0–7.0

Growth journeyवाढीचा प्रवासबढ़वार का सफर

Day 0दिवस 0दिन 0
Sowपेरणीबुवाई
Day 7–10दिवस 7–10दिन 7–10
Sproutउगवणअंकुरण
Day ~24दिवस ~24दिन ~24
Vines / plant growsवेल / झाड वाढतेबेल / पौधा बढ़ता है
Day ~40दिवस ~40दिन ~40
Floweringफुलोराफूल आना
Day 55–65दिवस 55–65दिन 55–65
Harvestतोडणीतुड़ाई

When to sow & harvestपेरणी व काढणी कधी?बुवाई व तुड़ाई कब?

SowपेरणीबुवाईHarvestकाढणीतुड़ाई
Janजानेजन
Febफेब्रुफ़र
Marमार्चमार्च
Aprएप्रिअप्रै
Mayमेमई
Junजूनजून
Julजुलैजुल
Augऑगअग
Sepसप्टेंसित
Octऑक्टोअक्टू
Novनोव्हेंनव
Decडिसेंदिस

Step-by-step: how to growटप्प्याटप्प्याने: पीक कसे घ्यावेकदम-दर-कदम: फसल कैसे उगाएँ

1

Prepare the landजमीन तयार कराखेत तैयार करें

Plough 2–3 times to a fine, loose soil. Mix in 8–10 tonnes of well-rotted farmyard manure (FYM) per acre. Make raised beds or ridges so extra water drains away.2–3 वेळा नांगरट करून माती भुसभुशीत करा. एकरी 8–10 टन चांगले कुजलेले शेणखत मिसळा. जादा पाणी निघून जाण्यासाठी गादीवाफे किंवा सरी-वरंबे करा.2–3 बार जुताई कर मिट्टी भुरभुरी बनाएँ। प्रति एकड़ 8–10 टन अच्छी सड़ी गोबर की खाद मिलाएँ। अतिरिक्त पानी निकलने के लिए ऊँची क्यारियाँ या मेड़-नालियाँ बनाएँ।

2

Get the seed readyबियाणे तयार कराबीज तैयार करें

Soak seeds in clean water for 12 hours, then drain and dry in shade for 20 minutes before sowing. This gives faster, even sprouting. For extra protection against root rot, treat seed with Trichoderma (ask at your agri-input shop).बिया स्वच्छ पाण्यात 12 तास भिजवा, नंतर पाणी काढून सावलीत 20 मिनिटे सुकवा व मग पेरा. यामुळे उगवण जलद व सारखी होते. मुळकुजीपासून संरक्षणासाठी बियाण्यास ट्रायकोडर्मा लावा (कृषी सेवा केंद्रात विचारा).बीज को साफ़ पानी में 12 घंटे भिगोएँ, फिर पानी निकालकर छाया में 20 मिनट सुखाएँ और तब बोएँ। इससे अंकुरण तेज़ और एक-सा होता है। जड़ गलन से बचाव के लिए बीज को ट्राइकोडर्मा से उपचारित करें (कृषि सेवा केंद्र से पूछें)।

3

Sow the seedबियाणे पेराबीज बोएँ

Make pits or hills 150–200 cm between rows and 45–60 cm between plants. Put 2–3 seeds in each spot, 2–3 cm deep, cover with soil and water gently.ओळींमध्ये 150–200 सेमी व रोपांमध्ये 45–60 सेमी अंतरावर खड्डे/आळी करा. प्रत्येक जागी 2–3 बिया 2–3 सेमी खोल टाका, माती झाका व हळुवार पाणी द्या.कतारों के बीच 150–200 सेमी और पौधों के बीच 45–60 सेमी की दूरी पर गड्ढे/थाले बनाएँ। हर जगह 2–3 बीज 2–3 सेमी गहरे डालें, मिट्टी से ढकें और धीरे से पानी दें।

4

The first two weeksपहिले दोन आठवडेपहले दो सप्ताह

Keep soil moist, not soggy. Seeds sprout in 7–10 days. Fill any gaps with fresh seed within a week. At 2–3 true leaves, keep only the strongest seedling in each spot.माती ओलसर ठेवा, चिखल नको. बिया 7–10 दिवसांत उगवतात. आठवडाभरात रिकाम्या जागी नवे बी टाका. 2–3 पाने आल्यावर प्रत्येक जागी फक्त सर्वात जोमदार रोप ठेवा.मिट्टी नम रखें, कीचड़ नहीं। बीज 7–10 दिन में अंकुरित होते हैं। एक सप्ताह में खाली जगह पर नया बीज डालें। 2–3 पत्ते आने पर हर जगह सिर्फ़ सबसे मज़बूत पौधा रखें।

5

Weed and feedखुरपणी व खत व्यवस्थापननिराई और खाद

Weed at about 20 and 40 days and earth up lightly around the base. FYM at planting; top-dress with nitrogen at 25 days and a potash-rich feed at flowering.सुमारे 20 व 40 दिवसांनी खुरपणी करा व बुडाशी हलकी भर द्या. लागवडीवेळी शेणखत; 25 दिवसांनी नत्र व फुलोऱ्यावेळी पालाशयुक्त खत द्या.लगभग 20 और 40 दिन पर निराई करें और जड़ के पास हल्की मिट्टी चढ़ाएँ। बुवाई के समय गोबर की खाद; 25 दिन पर नाइट्रोजन और फूल आने पर पोटाश वाली खाद दें।

6

Give them supportआधार द्यासहारा दें

When vines start to run (2–3 weeks after sprouting), put up a trellis, net or bamboo stakes. Train vines upward so fruits hang straight, stay clean and get fewer diseases.वेल पसरायला लागल्यावर (उगवणीनंतर 2–3 आठवड्यांनी) मांडव, जाळी किंवा बांबूचा आधार द्या. वेल वर चढवा; फळे सरळ, स्वच्छ राहतात व रोग कमी होतात.बेल फैलना शुरू करे (अंकुरण के 2–3 सप्ताह बाद) तो मचान, जाली या बाँस का सहारा लगाएँ। बेल को ऊपर चढ़ाएँ; फल सीधे, साफ़ रहते हैं और रोग कम लगते हैं।

7

Check your crop twice a weekआठवड्यातून दोनदा पीक तपासासप्ताह में दो बार फसल जाँचें

Look under leaves for insects and spots. Acting early is easy and cheap. See 'Problems & easy fixes' below.पानांखाली किडे व डाग तपासा. लवकर उपाय केल्यास ते सोपे व स्वस्त पडतात. खाली 'समस्या व सोपे उपाय' पाहा.पत्तियों के नीचे कीट और धब्बे देखें। जल्दी उपाय करना आसान और सस्ता होता है। नीचे 'समस्याएँ व आसान उपाय' देखें।

8

Start harvestingतोडणी सुरू करातुड़ाई शुरू करें

From about day 55. Cut with the stalk every 3–4 days, handle gently, grade by size and sell the same day.सुमारे 55 व्या दिवसापासून. देठासह दर 3–4 दिवसांनी तोडा, हळुवार हाताळा, आकारानुसार प्रतवारी करा व त्याच दिवशी विका.लगभग 55 वें दिन से। डंठल सहित हर 3–4 दिन में तोड़ें, सावधानी से संभालें, आकार के अनुसार छाँटें और उसी दिन बेचें।

How to sowपेरणी कशी करावीबुवाई कैसे करें

150–200 cm · row gap150–200 सेमी · ओळींतील अंतर150–200 सेमी · कतार की दूरी45–60 cm · plant gap45–60 सेमी · रोपांतील अंतर45–60 सेमी · पौधे की दूरीTop viewवरून दिसणारे दृश्यऊपर से दृश्य
2–3 cm2–3 सेमी2–3 सेमीdepthखोलीगहराईseedबीबीजSide viewबाजूने दिसणारे दृश्यबगल से दृश्य
Seed depthबियाण्याची खोलीबीज की गहराई
2–3 cm2–3 सेमी2–3 सेमी
Spacing (row × plant)अंतर (ओळ × रोप)दूरी (कतार × पौधा)
150–200 × 45–60 cm150–200 × 45–60 सेमी150–200 × 45–60 सेमी
Seed neededलागणारे बियाणेआवश्यक बीज
1–2 kg / acre1–2 किलो / एकर1–2 किलो / एकर
Expected yieldअपेक्षित उत्पादनअपेक्षित उपज
25–40 quintal / acre25–40 क्विंटल / एकर25–40 क्विंटल / एकर

Water & foodपाणी व अन्नद्रव्येपानी व खाद

Waterपाणीपानी

Water every 3–4 days. Avoid both waterlogging and dry stress: fruit set drops in either case.दर 3–4 दिवसांनी पाणी द्या. पाणी साचणे व पाण्याचा ताण दोन्ही टाळा; दोन्हीमुळे फळधारणा कमी होते.हर 3–4 दिन में पानी दें। जलभराव और पानी की कमी दोनों से बचें; दोनों में फल लगना घटता है।

Food (nutrients)अन्नद्रव्ये (खते)खाद (पोषण)

FYM at planting; top-dress with nitrogen at 25 days and a potash-rich feed at flowering.लागवडीवेळी शेणखत; 25 दिवसांनी नत्र व फुलोऱ्यावेळी पालाशयुक्त खत द्या.बुवाई के समय गोबर की खाद; 25 दिन पर नाइट्रोजन और फूल आने पर पोटाश वाली खाद दें।

Problems & easy fixesसमस्या व सोपे उपायसमस्याएँ व आसान उपाय

Organic first: try neem oil spray (5 ml per litre of water) before any chemical.आधी सेंद्रिय उपाय: कोणत्याही रसायनापूर्वी कडुनिंब तेल (5 मिली प्रति लिटर पाणी) फवारून पाहा.पहले जैविक उपाय: किसी भी रसायन से पहले नीम तेल (5 मिली प्रति लीटर पानी) का छिड़काव करें।

Fruit flyफळमाशीफल मक्खी

What you seeकाय दिसतेक्या दिखता है

Fruits rot from inside, show small puncture marks, have maggots inside and drop early.फळे आतून सडतात, लहान छिद्रे दिसतात, आत अळ्या असतात व फळे गळतात.फल अंदर से सड़ते हैं, छोटे छेद दिखते हैं, अंदर सूँडी होती है और फल गिर जाते हैं।

What to doकाय करावेक्या करें

Collect and bury fallen or damaged fruits; set cue-lure (pheromone) traps; cover young fruits with paper bags.गळलेली व खराब फळे गोळा करून पुरा; फळमाशीचे (क्यू-ल्यूर) सापळे लावा; कोवळी फळे कागदी पिशवीने झाका.गिरे व खराब फल इकट्ठा कर गाड़ दें; फल मक्खी (क्यू-ल्योर) फेरोमोन ट्रैप लगाएँ; छोटे फलों को कागज़ की थैली से ढकें।

Powdery mildewभुरीचूर्णिल आसिता (भभूतिया)

What you seeकाय दिसतेक्या दिखता है

White powdery coating on leaves; leaves slowly dry up.पानांवर पांढरी भुकटीसारखी बुरशी; पाने हळूहळू वाळतात.पत्तियों पर सफ़ेद चूर्ण जैसी परत; पत्ते धीरे-धीरे सूख जाते हैं।

What to doकाय करावेक्या करें

Spray diluted buttermilk (1 part in 10 parts water) or a label-approved sulphur product; thin crowded plants.ताक 1:10 पाण्यात मिसळून फवारा किंवा लेबलनुसार गंधकयुक्त औषध वापरा; दाटी झालेली रोपे विरळ करा.छाछ (1 भाग छाछ + 10 भाग पानी) का छिड़काव करें या लेबल के अनुसार सल्फर वाला उत्पाद दें; घने पौधे विरल करें।

Mosaic virusमोझॅक विषाणूमोज़ेक वायरस

What you seeकाय दिसतेक्या दिखता है

Light and dark green patches, crinkled leaves, stunted plants. There is no cure.पानांवर फिक्कट-गडद हिरवे ठिपके, पाने सुरकुतलेली, झाडाची वाढ खुंटते. यावर इलाज नाही.पत्तियों पर हल्के-गहरे हरे धब्बे, सिकुड़े पत्ते, बौने पौधे। इसका कोई इलाज नहीं है।

What to doकाय करावेक्या करें

Uproot and destroy infected plants; control aphids and whitefly (they spread it); always start with clean seed.रोगट झाडे उपटून नष्ट करा; मावा व पांढरी माशी (प्रसार करणारे कीटक) आटोक्यात ठेवा; नेहमी स्वच्छ बियाणे वापरा.रोगी पौधे उखाड़कर नष्ट करें; माहू व सफ़ेद मक्खी (फैलाने वाले कीट) पर नियंत्रण रखें; हमेशा साफ़ बीज से शुरुआत करें।

Ready to harvest? Check these signsकाढणीसाठी तयार? ही चिन्हे पाहातुड़ाई के लिए तैयार? ये संकेत देखें

Cut with the stalk every 3–4 days, handle gently, grade by size and sell the same day.देठासह दर 3–4 दिवसांनी तोडा, हळुवार हाताळा, आकारानुसार प्रतवारी करा व त्याच दिवशी विका.डंठल सहित हर 3–4 दिन में तोड़ें, सावधानी से संभालें, आकार के अनुसार छाँटें और उसी दिन बेचें।

Pro tipsखास टिप्सखास टिप्स

Sprouting is slow (7–10 days), which is normal. Soak seeds for 12 hours before sowing.उगवण हळू (7–10 दिवस) होते, हे सामान्य आहे. पेरणीपूर्वी बिया 12 तास भिजवा.अंकुरण धीमा (7–10 दिन) होता है, यह सामान्य है। बुवाई से पहले बीज 12 घंटे भिगोएँ।

Grow on a 5–6 ft trellis. Hanging fruits stay straight and dark green.5–6 फूट उंच मांडवावर वेल चढवा. लोंबणारी फळे सरळ व गडद हिरवी राहतात.5–6 फीट ऊँचे मचान पर बेल चढ़ाएँ। लटकते फल सीधे और गहरे हरे रहते हैं।

Cover developing fruits with paper or cloth bags to protect them from fruit fly.फळमाशीपासून संरक्षणासाठी वाढणारी फळे कागदी/कापडी पिशवीने झाका.फल मक्खी से बचाने के लिए बढ़ते फलों को कागज़/कपड़े की थैली से ढकें।

Avoid these mistakesया चुका टाळाइन गलतियों से बचें

Harvesting late: fruits turn yellow-orange and soft, and sell poorly.तोडणीस उशीर: फळे पिवळसर-केशरी व मऊ होतात, भाव कमी मिळतो.तुड़ाई में देरी: फल पीले-नारंगी और नरम हो जाते हैं, भाव कम मिलता है।

Ignoring fruit fly: sudden fruit rot and drop. Set traps from the start of flowering.फळमाशीकडे दुर्लक्ष: फळे अचानक सडतात व गळतात. फुलोऱ्यापासूनच सापळे लावा.फल मक्खी को अनदेखा करना: फल अचानक सड़कर गिरते हैं। फूल आने से ही ट्रैप लगाएँ।

Grow it at home (pot / grow bag)घरी कुंडीत / ग्रो-बॅगमध्ये पिकवाघर पर गमले / ग्रो-बैग में उगाएँ

Use a 30-litre container with 1 plant, a trellis and 6–8 hours of sun.30 लिटरचे भांडे, 1 रोप, मांडव व 6–8 तास ऊन.30 लीटर का बर्तन, 1 पौधा, मचान और 6–8 घंटे धूप।

Need help? Talk to usमदत हवी आहे? आमच्याशी बोलामदद चाहिए? हमसे बात करें

Call usफोन कराकॉल करें · +91 7378570149admin@verdisgrowindia.com

More crops from VerdisGrowVerdisGrow ची आणखी पिकेVerdisGrow की अन्य फसलें